Πέμπτη, 23 Σεπ 2021

Ένα «ασπρόμαυρο ποίημα ντοκιμαντέρ» με αφορμή την επέτειο των 200 χρόνων

 

Συνέντευξη στην Αγγελική Λάλου

1821-2021 πώς νιώθετε που αφιερώσατε ένα ποίημα-βιβλίο για την Ελληνική Επανάσταση;

Ένιωσα ότι συμμετέχω στον εορτασμό πολύ πιο σεμνά και αθόρυβα απ’ ό,τι άλλοι. Βλέπετε η ποίηση είναι σεμνή και αγαπά τη σιωπή.

Τι στάθηκε αφορμή για να γράψετε το «Διακόσια χρόνια μοναξιά (1821-2021)», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μελάνι;

Ένας πολύ πρακτικός λόγος. Ο φίλος μου ποιητής Ηλίας Γκρής μου είπε ότι ετοιμάζει μια ανθολογία για το 1821 και με ρώτησε αν έχω κάποιο σχετικό ποίημα. Του απάντησα πως όχι, και μετά το ξανασκέφθηκα…

Μπορείς να μας πείτε λίγα λόγια για το βιβλίο και γιατί το χαρακτηρίζετε ως "ασπρόμαυρο ποίημα ντοκιμαντέρ";

«Ντοκιμαντέρ» γιατί προσπάθησα αποσπασματικά να συνενώσω γεγονότα, μαρτυρίες, ντοκουμέντα.

Να συνθέσω πράξεις, δηλώσεις, τραγούδια, συνθήματα, όλα πάντα με τον χρόνο ανακατωμένο, καθώς τα πάντα στα 200 αυτά χρόνια επαναλαμβάνονται.

Είναι αυτό που λέμε: η ιστορία επαναλαμβάνεται.

Και «ασπρόμαυρο» γιατί τα ντοκιμαντέρ, χρησιμοποιώντας παλιό υλικό είναι συνήθως ασπρόμαυρα, αλλά και γιατί δεν απέκρυψα και τις μαύρες, σκοτεινές πλευρές του ελληνισμού αυτά τα 200 χρόνια.

Υπήρξαν άλλες φορές που ασχοληθήκατε συγγραφικά με την Ελληνική Επανάσταση;

Ως συγγραφέας όχι ποτέ, ως αναγνώστης συχνά.

Πώς νιώθετε ως Έλληνας και ως καλλιτέχνης στην εποχή του κορωνοϊού για την επέτειο της Επανάστασης;

Σαν να βρίσκομαι στο Μεσολόγγι μαζί με τους «Ελεύθερους Πολιορκημένους». Προσδοκώ μαζί με όλους τους άλλους μια… έξοδο!

Ποια παιδική ανάμνηση έχετε έντονα χαραγμένη που να αφορά τον εορτασμό της 25ης Μαρτίου;

Να με πηγαίνει ο πατέρας μου, πίσω από τη Ρωσική εκκλησία να παρακολουθήσω την παρέλαση μ’ ένα σημαιάκι στο χέρι.

Ποιος είναι ο αγαπημένος σας ήρωας της Ελληνικής Επανάστασης και γιατί;

Παιδί λάτρευα τον Κολοκοτρώνη – όπως όλοι. Όταν μεγάλωσα, προτίμησα τον Καποδίστρια, γιατί ενώ ο ηρωισμός είναι χρήσιμος, ο ορθολογισμός είναι απαραίτητος.

Ποια προσωπικότητα έχουμε περισσότερο ανάγκη στην εποχή μας;

Αυτήν που μόλις ανέφερα.

Υπάρχει κάποιος στίχος ή απόσπασμα που έχετε ξεχωρίσει από το βιβλίο αυτό και γιατί;

Δεν είναι σωστό ο συγγραφέας να επιλέγει από το έργο του με κριτήρια αισθητικής (είναι υπερφίαλο). Εγώ θα σας παραθέσω ένα με κριτήρια λειτουργικότητας…

Το «Δημοτικό τραγούδι» που επανέρχεται μέσα στο ποίημα στοχεύει σ’ αυτό που έλεγα πριν, δηλαδή στην ανάμειξη του χρόνου.

ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

 Καραϊσκάκης έφιππος στο στάδιό του μπαίνει

 ωραίος σαν μύθος προχωρεί και χαιρετά τους παίκτες

 απριλιανούς κρατούμενους θωρεί πα στις κερκίδες

 και κει στη θύρα την 7 κλαίει τους σκοτωμένους.

Αν ο όρος επανάσταση δηλώνει μια ριζική και γρήγορη μεταβολή μιας κατάστασης ποια θα ήταν μια επανάσταση του 2021;

Έχει ξεκινήσει ήδη. Είναι η ηλεκτρονική εισβολή στη ζωή μας, η διαδικτυακή επικοινωνία και πολλά άλλα ανατρεπτικά.

Σε μια δεκαετία ο κόσμος θα ναι διαφορετικός. Και «ελεύθερος»; Χμμ, αμφιβάλλω.

Περιβάλλον, Πολιτισμός, Τέχνες , Επιστήμες, Πολιτική, Ανθρώπινα δικαιώματα: Τι προσέφερε στους τομείς αυτούς τόσο η Ελληνική Επανάσταση όσο και ο σύγχρονος Ελληνικός Πολιτισμός; Τι μπορούμε με να αποκομίσουμε, Πώς μπορούμε να συνεισφέρουμε σε παγκόσμιο επίπεδο σήμερα. Με ποιες προκλήσεις έρχεται αντιμέτωπος ένας νέος Έλληνας σήμερα;

Θα μπορούσα να απαντήσω όπως στις έρευνες, με το «Δεν γνωρίζω / δεν απαντώ».

Επειδή όμως ένα τόσο σύνθετο ερώτημα, μπορεί να με βγάλει σε άλλες ατραπούς, προτιμώ το «Γνωρίζω αλλά δεν απαντώ».

«Σβήνοντας ένα κομμάτι από το παρελθόν είναι σαν να σβήνεις και ένα αντίστοιχο κομμάτι από το μέλλον» είπε ο Γιώργος Σεφέρης: Πιστεύει ο σημερινός άνθρωπος στην σπουδαιότητα της ιστορίας ή θέλει να γράψει ο ίδιος ιστορία ερήμην του παρελθόντος του;

Μα η ιστορία είναι παρελθόν και μόνο παρελθόν. Εμπνέει για το παρόν και προετοιμάζει για το μέλλον.

Με την Επανάσταση συνειδητοποιηθήκαμε ως Έθνος. Ποια νομίζετε πως είναι τα πρότυπα με βάση τα οποία διαμορφώσαμε την ταυτότητα μας; Στο πέρασμα των 200 χρόνων πιστεύετε ότι εμπλουτίστηκε η ταυτότητα μας. Ποιες είναι οι προκλήσεις με τις οποίες ερχόμαστε αντιμέτωποι ως Έθνος σήμερα;

Τα θετικά είναι αυτονόητα και αναμενόμενα, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά σε κάθε επανάσταση και σε κάθε επανασύσταση κράτους.

Με προβληματίζουν τα αρνητικά, άλλωστε κυρίως μ’ αυτά ασχολούμαι και στο ποίημα.

Παλινωδίες, αντιφάσεις, φανατισμοί, εμφύλιοι σπαραγμοί.

Ποιο το περιεχόμενο για εσάς της έννοιας πατριωτισμός 200 χρόνια μετά την επανάσταση. Ή αλλιώς πως ο σύγχρονος Έλληνας μπορεί σήμερα να κάνει πράξη την αγάπη του για την πατρίδα;

Δεν με εκφράζει η λέξη «πατριωτισμός» γιατί είδαμε και βλέπουμε το ύφος και το ήθος κάποιων «πατριωτών».

Προτιμώ να είμαι… φιλέλλην!

Τώρα για να σοβαρολογήσω, η αγάπη για τη χώρα σου έχει να κάνει με την ιστορία, τα οικεία τοπία και τα τοπία της ψυχής, τα κληροδοτημένα κομμάτια του πολιτισμού της, την οικειότητα της επικοινωνίας και πάνω απ’ όλα με τη γλώσσα. Αγαπώ την Ελλάδα γιατί πρωτίστως αγαπώ την ελληνική γλώσσα!

Πώς θα μιλούσατε σε ένα παιδί και πώς σε έναν έφηβο για την Ελληνική Επανάσταση – πού θα εστιάζατε, τι πιστεύετε ότι είναι αυτό που πρέπει να κρατήσουν από τον επαναστατικό αγώνα του 1821.

Δεν θα μιλούσα, δυσκολεύομαι να είμαι διδακτικός, απλώς θα του΄δινα ίσως κάποια βιβλία, ιστορίας και λογοτεχνίας.

Υπάρχει κάποιο ποίημα ή λογοτεχνικό έργο που αφορά την Ελληνική Επανάσταση που σας συγκινεί όταν το διαβάζετε ακόμα και σήμερα;

Οι «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι» του Σολωμού, το «Εις τον Ιερόν λόχον» και τη «Βρεττανική Μούσα» του Κάλβου, και το διήγημα του Μιχαήλ Μητσάκη «Το φίλημα» στο οποίο ο Ιμπραΐμης «υπό το φως της σελήνης ήτις ανέτελλε την ώραν εκείνην αιματόχρους» πλησιάζει το στημένο πτώμα του Παπαφλέσσα και «φιλεί, παρατεταμένον φίλημα, τον όρθιον νεκρόν».

 

Ο Γιάννης Ευσταθιάδης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1946. Έχει εκδώσει ποίηση, πεζά, μικρά δοκίμια για τη μουσική και, με το ψευδώνυμο «Απίκιος», γαστρονομικά κείμενα. Το 2012 τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Διηγήματος, καθώς και με το βραβείο Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών, για το σύνολο του δοκιμιακού του έργου (μουσικά και λογοτεχνικά δοκίμια). Παράλληλα, διετέλεσε μουσικός παραγωγός του Γ΄ Προγράμματος της ΕΡΤ.

Back To Top

Like what you see?

Hit the buttons below to follow us, you won't regret it...